Nafarroako Esaera Zaharrak. Goizueta.

http://mediateka.fonoteka.com

Nafarroako Gobernua - Gobierno de Navarra
Euskarabidea - Instituto Navarro del Vascuence 
Nafarroako Euskararen Mediaketa - Mediateca del Vascuence de Navarra
http://mediateka.fonoteka.com

Iturria:
Damaso Intza, Naparroa-ko euskal esaera zarrak, 1974.
Bertsio informatiko honen egilea: 
Elea

Nafarroako Euskararen Mediaketak egindako lanak publikoak dira eta, Jabego Intelektualaren Legearen arabera jatorrizko idazlanak bestelako eskubiderik ez baleuka, nahi bezala erreproduzi daitezke.

Nafarroako Esaera Zaharrak. Goizueta.

855	Aberatsa izan banintz, Don Tío Paco: ta pobrea naizelako, herrero: ta herrero 	goiti ta beiti.	  
856	Adiur onekoa da ori!!	 	Bere buruari baizik begiratzen ez diona. 
857	Altza(re)n zañetik, altza.	 	Nolako gurasoak, alako umeak. 
858	Aierrak nago.	 	Zerbait egiteko edo eskuratzeko gogo bizitan nago. 
859	Akerraren adarra baño okerragoa.	  
860	Ardi aulak, amets asko.	 	Duen baño geixeago nai lukeanak ere bai. 
861	Arkume(r)ik ederrena zintzarri gabe.	 	Geien merezi lukena, sari gabe. 
862	Atso zipristiñe, erristarako fiñe.	  
863	Aurrak azi, ta neke(a)k bizi.	 

864	Baztanen etxe-alde asko? galdetu baztandarrari, eta onek erantzun: Zenbat etxeko 	andre on, ainbertze etxe-alde on.	  
865	Bearrak erakusten du zer ta nola egin.	  
866	Bein ere ez dena, bein gertatzea naiko.	  
867	Berezkoa, txalin-kirtena.	 	Berez deus balio ez duena. 
868	Bizitzen utziko ez digute, ta illen ez gaa (gera).	 	Nekez asperturik zegoenak esana. 
869	Buruen ordez, ankak pagatu bear.	 	Buru gutxi duenak, alper joan-etorriak egin bear. 
870	Dene(a)n bonbon, ez denen egon.	  
871	Dene(a)n dentxoa, nere gizontxoa. -Al denen al dana, nere andre baldana	Dentxoa = den gutxia, den pixka. 
872	Deus ez den toki(a)n eskuak garbi; deus den tokin eskuak zikin.	 	Lapurrak eta. 
873	Egun on, berri on, bizitz(a) on, eta eiotz(a) on.	  
874	El que hace saiatu, ya hace billatu.	  
875	Elur-urtea, arto-urtea.	  
876	Erio-suar yoan da.	 	Burua nasirik bezela. 
877	Ez yoan t'ez etorri.	  
878	Ez da ari onekoa gizon ori.	 	Setatsua da. 
879	Etxeko sua etxeko autsaz estali.	 	Etxeko goraberak eta kontuak ez dire kanpora, agertu bear. Toki askotako 	esaera. Oiehenart-ena ere bai (170). 
880	Ez du orrek itturri txarra!	 	Iztun ona dela esateko; eta bai irabazbide aundia duela adiarazteko ere. 	
881	Goizian purru-salda, ta eguerdian azak; aixe kabitzen naute ipurdiko 		galtzak.	  
882	Gu beartuko bagiñake, itsasoa agortuko litzake.	   883	Gustoko leku(a)n, aldaparik ez.	 	Beste leku askotan ere ola esaten. 
884	Il da mandoa? yoan da errabia.	 	Erderaz gauza bera zakurraz esaten da.  885	Illa alderago, eta ezkilla miñago.	 	Illaren gorputza elizara ekartzean, ezkilla jotzen zen; asieran dan dan bakanka, 	elizara urbiltzean, dandarak maizago eta miñago. Ortik esaera ori. 
886	Illa lurrari eta bizia maiari.	 	Erderaz ere bada olatsuko esaera. Oihenart-ek: "Hila lupera, eta biziak 		asera" (236). 
887	Illak puztutzeko modukoa zegok.	 	Salda eta ardoa, oso onak diranean. 
888	Illunabartzean, eguzkia etxedin ertzean, eta neskatxa etxean.	 	Ori zen gure aurrekoen oitura ederra. 
889	Itxuraz ona, ta barrena ustela.	 	Ola sagarrak, eta bai zenbait kristau ere. 
890	Yoan arteñoko onik ez, eta itzuli arte pakerik ez.	  
891	Yostaketa luzeak, azkeneko gauza onik ez.	 	Ori gertatzen askotan. 
892	Yostartza (jostorratza) baño aria luzeago bear.	 	Batak besteakin eramapena izan bear, eta bai amak umekin ere. Oihenart-ek: 	"Orratzak bano hariak luzeago behar du izan" (703). 
893	Kanpoko zakurra beti zapatakin.	 	Kanpokoa obe iduritzen. 
894	Laster egingo ttik (dizkik) orrek autsi-urratuak.	 	Laster bukatuko du eskuartean daukan egitekoa. 
895	Lau anka ta bi belarri: karga aundia ezin ekarri.	  
896	Ler egiñik nago. Ler gaiztoa eragin dit.	  
897	Lo dagona esnaraziko dik orrek.	 	Bere oiuz edo tankera txarrez. 
898	Mitxekoko Pello arraultz-koxkor yale: yan ta klik! gezurra diok ik.	  
899	Nik ate añe, onek ainbat maratil.	 	Aitzeki-maitzeki dabillenaz. 
900	Nik ez diat oientzat lanik. -Lan gutxi aski ditek oiek!	  
901	Nolako Perutxo, alako Maritxo.	  
902	Nola etorri, ala yoan.	  
903	Norbaitek burua berotu dio.	 	Konseju txarren bat eman dio. 
904	Norbaitek erregua egin dio.	 	Biraoa, maldizioa bota dio. 
905	Nor bere denborako, arbi errea abenduko.	 	Olatsu beste leku ta izkuntzetan. 
906	Oiartzun: pareta zarrak erantzun.	  
907	Ollarra bere lurrean sendo.	 	Nork bere etxean agintzen, nagusi. 
908	Oltzari gurutze!	 	Ori esaten diote, etxe zarra utzi ta berri batera aldatzen denari. 
909	Oñezkorik izan nai ez, eta zaldizkorik ez elduki.	 	Olatsu toki askotan. 
910	Oraintxe gelditu naiz ez zeru ta ez lur.	 	Guzi guzia galdurik. 
911	Otsoak aragi samurra nai.	 

912	Otsondoko katua Parolan eiztari: erne begi(ra)tzen dio leioko gaztari.	 	Otsondo ta Parola bi etxe ziren. 
913	San Andres, entra el mes: goizean azaroa, ta gauean abendua.	 	San Andres azaroaren 30'ean da, eta biaramonean abendua asten. 
914	San Jose-ren loreak (elurra), atzekoak baño aurrekoak obeak.	 	Elurra aurretik atzetik baño obe dela. 
915	Xoxo(a)k bele(a)ri: epur beltz!	  
916	Urrutiko matsak, beti bete(a)k.	 	Onen antzeko esaera asko badire. 
917	Zakur saunkaria, ez ozkaria.	 	Beste leku ta izkuntzetan ere berdin. 
918	Zakurra ta katua beti burrukan.	  
919	Zein da nere kontrarioa? nere ofiziokoa.	 	Erderatik artua dirudi. Oihenart-ek: "Unhaia aiher unhaiari (451) = un vacher 	veut mal à l'autre". Eta gauza bera adiarazteko beste au ere bai: "Lankide, 	gaizkide" (526). Eta beste au: "Arrotza, bekaitz arrotzaren" (36). 
920	Zer zirala uste uen, atsoaren saltsak? zarra izan bada ere, aberatsa ar zak