Nafarroako Esaera Zaharrak. Errea, Ezkirotz, Urdaitz.

http://mediateka.fonoteka.com

Nafarroako Gobernua - Gobierno de Navarra
Euskarabidea - Instituto Navarro del Vascuence 
Nafarroako Euskararen Mediaketa - Mediateca del Vascuence de Navarra
http://mediateka.fonoteka.com

Iturria:
Damaso Intza, Naparroa-ko euskal esaera zarrak, 1974.
Bertsio informatiko honen egilea: 
Elea

Nafarroako Euskararen Mediaketak egindako lanak publikoak dira eta, Jabego Intelektualaren Legearen arabera jatorrizko idazlanak bestelako eskubiderik ez baleuka, nahi bezala erreproduzi daitezke.

Nafarroako Esaera Zaharrak. Errea, Ezkirotz, Urdaitz.

2205	Aize egoa, andren gogoa.	 	Beste nonbait berdintsu: "Emazteen gogoa iduri hegoa". 
2206	Andik apur, emendik apur, eultzia bete dugu zuzen edo makur. 	Besteri ebatsiz bizi zirenak esan zuten ori. Eultzia, ultzia = larraiñean bildurik 	dagoen garipilla, an garia jo ta pikorra berexteko. 
2207	An ere txakurrak ortotsik.	 	Galtza zarrak nonnai izaten. 
2208	Agoteko atsoak pas(a)tuko tuzie (dituzue).	 	Aiek baño berritsuago, itzontziago izango zerate. 
2209	Atzeko laakua yo ta gelditu.	 	Ler gaizto egiñik gelditu, nekaurraturik. 
2211	Au ere ez duk leku batean gelditzekoa, ez.	
	Iñon laketzen, etsitzen ez duena da. 
2212	Aztutik ezautuko 'uk gizen dagon.	 	Aztutik = pisutik. txarrez esana. 
2213	Batek kanta, bertziak kanta: deabruek dantza.	 	Dantza luzegi edo 
2214	Batzuetan baian (galbaian) ure, ta ferratan ez.	 	Etxean itzik ezin aterazi, eta kanpoan ezin ixildu. 
2215	Bazter guziek iretsi nai tuen merkola da ori.	 	Deusek ere asetzen ez duena. 
2216	Bein be(de)ren! Arre-ko ezkillak erran zuen.	 	Noizpait ere! 
2217	Eguberri zerekin, Urteberri arekin.	 	Asteko zein egunetan Eguberri, asteko egun berean Urteberri. 
2218	Erbie lotan ortxe dago!	 	Lapur ori ez daukazu arrapaturik!  
2220	Erio suar dago.	 	Ez-egitekoen bat egiteko zorian dago. 
2222	Esne guti ta erresto aunitz.	 	Zuen pixka galduz zijoala. 
2223	Euki dogun gutxi, euki dogun beti.	 	Dugun pixka gorde dezagun. Ez dirudi Esteribarko esaera… Beste nonbait 	obekiago noski: Dugun guti, dugun beti. 
2224	Ez dio sakeleko odolak irakiñen, ez.	 	Ez da estutuko, lasaia da. 
2225	Ezta piru (b)at ere ez dut.	 	Piru bat = ari puxka bat; txanpon bat ere ez dut. 
2230	Guk bear dugularik, ubaldian ez da urik.	 	Gure bear-orduan, iñork ez laguntzen. 
2231	Gure etxean Pittiri sartu da.	 	Pittiri = gosea; garia ta iriña akitu, bukatu. 
2234	Itxea gaiñez, eta guziak iretsi naiez.	 	Etxean guzia izan, ta alere bazterrak iretsi nai. 
2234b	Kuli-mulike zabiltzate?	 	Zer egin ez dakizuela, edo lan gutxirekin. 
2235	Lekeda baño etxekarriagoa da ori.	 	Etxeki = itsatsi; etxekarria = itsaskorra; paperak eta itsasteko erabiltzen den 	lekeda (goma) bezela. 
2237	Norata iguzki, arata beroki.	  
2238	Norata ezkurre, arata txerrien muturre.	 	Jendeak bezela txerriak ere bizigarria den tokira nai. 
2239	Odei (edo goibel) oiek leokatu(r)ik daude, ta ez da euririk. 	Odeiak berex samar daude, le(i)okaturik, tartetan leio antzeko utsuneak 		dituzte. 
2240	Olabe-ko idi-saltzaleak esana: Idi au duk, otzendako otz-bera, idorreindako 	gorbera; idi au ez daila (dedilla) itzul yagoko(r)ik Olabe-ra. 	Otzendako otz-bera bezela, beroendako gorbera, beroa ezin yasan 		duena. 
2241	Ongi mendekaturik dauke yaten duena.	 	Ongi irabazia, bere lanaz. 
2242	Orrek mii altzairetue du.	 	Mingain zorrotza, mintzo gogor bizia. 
2243	Orrek miie bere lekuen du.	 	Mintzaira garbi ta argia du, garbi mintzo da. 
2244	San Juan eta San Pedro, astero balego! Ta Ama Birjina urriko? Iñoiz 	ez al 	duk etorriko!	 	Pesta-zale zikoitzak esana. Urria = Irailla, buruila (septiembre). 
2245	San Luk, erein zak balin ba'uk (baduk). Billa zak ez balinba-uk. 	 
2246	Txindor idorrik ez du ekarri.	 	Pits legorrik ez du ekarri. 
2247	Xau dire Uritz-en, karakolen biltzeko ez badiote euritzen.	 	Xau dire = akabo dire. Uritz = Artzibarko erri koxkorra (valle de 		Arce). 
2248	Zoaz ardit-ardite ta ekartzu.	 	Zoaz arin baño ariñago. 
2249	Zure galtza-kordak izain du korapillo ori.	 	Naspilla ori ez al da zure etxekoa, ta ez gurea edo bestena?